Al-Ghaffâr Ku Mahmud Yunus A l-Ghaffâr ngarupakeun salasahiji Asmâ al-Husnâ (asma nu saraé) nu jumlahna jejeg saratus. Upama diantaykeun ti mimiti asma kahiji nya éta Allah, nya Al-Ghaffâr téh posisina aya di urutan ka lima belas. Al-Ghaffâr ngarupakeun kecap jieunan. Ceuk sakaol, diwangun tina kecap ghafara hartina nutupan. Ceuk sakaol deui, asalna tina kecap al-ghafaru nya éta sarupaning tutuwuhan nu sok digunakeun keur ngubaran raheut. Nurutkeun harti nu kahiji, salaku Al-Ghaffâr Anjeunna nutupan dosa hamba-hamba-Na. Sedengkeun nurutkeun harti nu kadua, salaku Al-Ghaffâr Anjeunna maparinkeun rasa handeueul/hanjelu ka hamba-hamba-Na saban tas ngalakukeun pagawéan goréng (ma’siat). Rasa handeueul/hanjelu bisa digunakeun keur ngubaran “raheut”, tegesna mupus dosa hamba-hamba-Na. Satuluyna, nurutkeun Ibnu Al-Arabi kalimat Allâhummaghfir lī ngandung harti Mugi Allah ngarobih kaayaan abdi ku (kaayaan) nu langkung saé (batan kiwari). Kecap Al-Ghaffâr dina Al-Quran diulang lima kali. Di antarana baé Allah SWT ngadawuh: “Geura prak marénta pangampura ka Pangéran arandika, lantaran saéstuna Anjeunna téh Ghaffârâ/jembar pangampura” (QS Nûh [71] : 10). Dina ayat séjén Anjeunna ngadawuh: “Jeung saéstuna Kami téh Ghaffârâ/jembar pangampura ka sugri nu tarobat, turta ariman sarta ngalampahkeun amal saléh bari jeung tetep dina jalan pituduh” (QS Thâha [20] : 82). Dina tilu ayat liana, kecap Ghaffâr dikantétkeun jeung kecap séjén nya éta ‘Aziz. Nurutkeun ahli tafsir, kecap Ghaffâr nu dikantétkeun jeung kecap ‘Aziz ngandung harti leuwih jembar. Tegesna, salaku Al-Ghaffâr Anjeunna lain ukur Zat nu nutupan kasalahan jeung dosa hamba-hamba-Na tapi ogé nutupan perkara-perkara séjénna iwal ti dosa. Allah SWT nétélakeun Anjeunna jembar ku pangampura. Ieu nuduhkeun yén pangampura (maghfirah) Anjeunna ngalimpudan pangampura tina sagala dosa kajaba nyarékatkeun Allah (syirik). Dosa gedé jeung dosa leutik nu dihaja jeung nu teu dihaja. Perkara ngahampura dosa nu dihaja, mémang aya sarat-saratna. Di antarana baé nya éta kudu ditobatan heula ku tobat nasuha. Sagigireun ti éta nu migawéna kudu kaabus katégori ‘jalma nu dikersakeun ku Anjeunna’ (QS An-Nisâ [4] : 48 jeung 116). Ngeunaan perkara nu teu dihaja atawa nu teu dijieun-jieun, kacaturkeun Rasulullah SAW kantos ngadeuheus sarta neneda ka Allah SWT sangkan dihapunten tina sabab rasa kameumeut ka bojo-bojona nu teu tiasa disamikeun. Saur Rasulullah SAW harita: “Nun Gusti, geuning mung sakieu buktosna hasil jerih payah (dina perkara mikacinta ka bojo-bojo) abdi téh, mugi Gusti teu ngalepatkeun abdi dina perkara nu ku abdi teu tiasa diungkulan”. Imam Al-Ghazali ngasongkeun katerangan nu leuwih jembar. Saur anjeunna, Al-Ghaffâr nya éta: “Nu nembrakkeun kahadéan jeung Nu nyamunikeun kagoréngan”. Nurutkeun Al-Ghazali sakur dosa éta téh enas-enasna mah kagoréngan. Nya ku lantaran Anjeunna mibanda asma Al-Ghaffâr, ngahaja sawatara dosa hamba-Na disamunikeun sabuni-bunina. Lamun teu ditobatan baé, kakara dosa-dosa téh ditembrakkeun sahinasna jaga dina poéan balitungan amal (yaum al-hisâb). Kumaha cara Allah SWT nutupan, nyumputkeun atawa nyamunikeun kagoréngan nu aya di hamba-Na? Kahiji, Anjeunna “nutupan” organ bagian jero awak manusa nu kurang pantes katempona ku kaéndahan adeg-pangadegna. Pisakumahaeun teuing balukarna, saupama kabéh organ awak urang teu ditutupan? Kadua, Anjeuna nutupan gerentes haté turta angen-angen manusa nu papalingpang jeung papagon saréat Islam. Apan moal aya saurang ogé nu apal kana gerentes haté batur kajaba Allah SWT jeung dirina. Al-Ghazali ngémbohan penjelasan, mun seug manusa apal kana eusi haté batur saperti niat goréng, iri, dengki, goréng sangka, jsté tangtu hirup kumbuhna masarakat baris kaganggu. Muhammad Quraish Shihab nambahkeun pamanggihna, malahan salian ti nu dirusiahkeun ku dirina sewéng-séwangan, Allah SWT ogé nyamunikeun pangalaman nu geus kaliwat saperti kanyenyerian lantaran cita-citana teu tinekanan. Pangalaman-pangalaman sarupa kitu ngahaja disimpen sarikip-rikipna di bawah sadar. Katilu, Anjeunna nutupan dosa-dosa akibat palanggaran-palanggaran nu dihaja ku nu marigawéna. Nya éta dosa-dosa nu ditibankeun ka jalma-jalma nu ngahaja ngarémpak papagon hirup nu ditepikeun ku para Rasul Allah SWT. Salaku Al-Ghaffâr, Anjeunna ngajangjikeun kabéh dosa bakal diganti/ditukeur ku kahadéan-kahadéan satungtung maranéhna baralik deui (tarobat kalawan sabener-benerna tobat) ka Anjeunna. Jalma nu bobolokot dosa sapantesna disiksa ku siksaan nu manglipet-lipet jaga dina poé Kiamat, turta manéhna bakal langgeng di dinyana kalawan hina (QS Al-Furqân [25] : 69). Tapi salaku Al-Ghaffâr, Anjeunna ngadawuh: “Kajaba jalma-jalma nu tarobat, nu ariman turta ngalampahkeun amal saléh, nya pikeun maréhna mah Allah baris nukeurkeun kajahatan-kajahatan maranéhna ku kahadéan” (QS Al-Furqân [24] : 70). Malah sawatara ahli tafsir percaya, maghfirah Allah SWT lain ukur diancokeun keur jalma-jalma nu ariman tapi ogé keur jalma-jalma nu teu percaya kana bakal ayana poé balitungan amal. Dumasar kana QS Ar-Ra’d [13] ayat kagenep, Allah SWT ngadawuh: “Wa inna Rabbaka ladzû maghfiratin linnâs ‘alâ dhulmihim/Saéstuna Pangéran manéh jembar pangampura ka jalma-jalma tina perkara kadolimanana”. Dina ayat bieu ditandeskeun pangampura Al-Ghaffâr disayagikeun keur jalma-jalma nu darolim, lain ukur keur jalma-jalma nu ariman. Allah SWT baris nampi tobat jalma-jalma nu tulus-ihlas neneda ka Anjeunna. Najan dosana lir ibarat Gunung Uhud dina pada gedéna. Atawa, lir ibarat keusik nu aya di samudera dina pada lobana. Allah SWT ngadawuh: “Pok caritakeun: “Yeuh abdi-abdi Kami nu geus ngaliwatan wates-wates wangen ka dirina sorangan, poma arandika ulah pegat pangharepan tina rahmat Allah. Saéstuna Allah ngahapunten sakumna dosa-dosa (yaghfiru al-dzunûb jamî’â), saéstuna Anjeunna Nu Maha Jembar Pangampura tur Nu Maha Asih“ (QS Az-Zumar [39] : 53). Malah moal pamohalan Anjeunna bakal ngahampura kana dosa hamba-hamba-Na najan teu dipénta ti anggalna (tingali QS An-Nisa [4] : 116). Dina salasahiji hadis Rasulullah SAW ngadawuh: “Sahabat Nabi SAW, Anas RA nyaurkeun: “Kaula ngadangu Rasul SAW ngadawuh: “Allah ngadawuh: Héy putra/putri Adam, satungtung manéh ngado’a jeung ménta pangampura ka Kami, Kami baris ngahampura, kana perkara nu dilampahkeun ku manéh baréto/baheula, Kami teu paduli (sanajan dosa manéh réa kacida). Héy putra/putri Adam, upama dosa manéh geus mapakan langit, tuluy manéh ménta pangampura ka Kami, Kami baris ngahampura. Ibaratna manéh datang ka Kami kalawan mawa wadah sagedé (planet) Bumi nu pinuh ku dosa jeung datang ka Kami tanpa nyarékatkeun Kami jeung nu lian (baca: lain ti golongan jalma musyrik), tanwandé Kami baris datang ka manéh sagedé wadah nu disebut tadi/tetep bakal dihampura” (HR At-Tirmidzi). Malahan nurutkeun hiji riwayat jalma nu ngalanggengkeun istighfar tetep bakal ditarima tobatna, sanajan manéhna bulak-balik ngalampahkeun dosa tujuh puluh kali saban poéna. Nguping katerangan bieu, Abu Dzar RA héran satengah teu percaya. Naha bet jalma nu bulak-balik ngalampahkeun dosa tuluy bulak-balik ngalaksanakeun tobat alias tobat sambel, tobatna tetep ditarima? Hiji waktu sahabat Abu Bakar RA, susumpahan anjeunna moal rék ngahampura kasalahan Misthah (salasaurang nu milu nyebarkeun fitnah ka Aisyah RA putrina téa). Padahal salila ieu, Misthah téh dinafkahan/dibalanjaan ku anjeunna. Ternyata, sikep Abu Bakar RA kasebut téh salah/kaliru. Allah SWT ngadawuh: “Jeung teu pantes jalma-jalma nu marampuh turta aya kalonggaran ti antara maranéh susumpahan yén moal ngabantu ka kulawarga nu dareukeut, ka jalma-jalma nu mariskin jeung ka nu hijrah di jalan Allah, tapi maranéhna kudu dimaapkeun turta dihampura. Naha maranéh téh teu hayang dihampura ku Allah? Jeung Allah téh Ghafûr/Maha Jembar Pangampura jeung Rahîm/Maha Mikaasih” (QS An-Nûr [24] : 22). Sabadana “ngaderes” (najan alakadarna) ngeunaan seluk-beluk nu aya patalina jeung Al-Ghaffâr, sakuduna urang ngalenyepan malah béh dituna mah ngalarapkeun sipat-sipat Al-Ghaffâr dina kahirupan sapopoé luyu jeung kamampuhan masing-masing. Di antarana baé: Kahiji, aéb, kagoréngan, nya kitu deui dosa nu aya di diri urang sakuduna dirusiahkeun. Ulah sagala rupa nu aya di diri urang dibéjakeun ka batur. Rasulullah SAW ngadawuh: “Kabéh umat Kami baris meunang pangampura kajaba jalma-jalma nu tanpa tédéng aling-aling migawé kama’siatan. Kaabus tanpa tédéng aling-aling, jalma nu peutingna ngalampahkeun kagoréngan tuluy isukna manéhna ngabéjakeun éta kajadian ka papadana (padahal saéstuna Allah SWT nutupan/ngarusiahkeun éta kajadian)” (HR Bukhari). Kadua, nutupan/ngarusiahkeun aéb, kagoréngan, nya kitu deui dosa nu aya di diri dulur-dulurna atawa baraya-barayana. Malah sabisa-bisa mah nu dibéjakeun téh kahadéana. Kituna ogé lain dimaksudkeun keur ‘ujub jeung/atawa takabur. Rasulullah SAW ngadawuh: “Teu aya hiji jalma nu nutupan aéb dulurna di dunya, kajaba Allah baris nutupan aébna jaga di ahérat” (HR Muslim ti Abu Hurairah). Dina hadis séjéna, Rasulullah SAW ngadawuh: “Saha baé nu nutupan aéb sasama muslim, Allah baris nutupan aébna di dunya jeung di ahérat”. Sabalikna, saha baé nu biasa ngabolékérkeun aéb, kagoréngan jeung dosa dulur-dulurna (kajaba di pengadilan kitu ogé mun manéhna dipercaya jadi saksi, jsb.), nu biasa dendam-kesumat, nu biasa ngawales kajahatan ku kajahatan, nu biasa nyebarkeun fitnah, nu sok goréng sangka, jrrd. hakékatna teu mibanda sifat Al-Ghaffâr saeutik-eutik acan. Padahal, sakumaha nu ditandeskeun dina QS An-Nûr [24] ayat ka-22 tétéla saréréa mikabutuh kana maghfirah ti Allah SWT. Sakali deui pidawuh-Na: “Naha maranéh teu hayang dihampura ku Allah SWT?” Wallâhu A’lam***